Info - Winterslaap en Winterrust

Vorige Artikel 10 van 10

Winterslaap en winterrust.

Reptielen en amfibieën die voorkomen in een gebied met een gematigd klimaat en duidelijk verschil tussen zomer en winter hebben vaak ‘behoefte’ aan een winterslaap. Deze winterslaap is van nature een manier om een periode door te komen waar de temperaturen te laag zijn en voeding schaars. Gezien reptielen en amfibieën Ectotherme dieren zijn, simpel beschreven betekend dit dat deze nauwelijks in staats zijn om zelf hun lichaamstemperatuur te verhogen zoals zoogdieren dat doen, zijn Ectotherme dieren afhankelijk van de temperaturen in hun omgeving. Om de juiste lichaamstemperatuur te behalen verplaatsen deze dieren zich tussen (micro)klimaten en omstandigheden. Zo gaan ze zonnen om hun lichaamstemperatuur te verhogen, of verschuilen ze zich in de schaduw of bijvoorbeeld een hol waar de temperaturen mogelijk lager zijn om af te koelen.

Dieren uit gematigde klimaten zijn hier vaker actiever in, de Vipera berus (gewone adder) verplaatst zich actief tussen microklimaten binnen zijn leefomgeving om zo de ideale lichaamstemperatuur te behalen. Reptielen en amfibieën uit ‘Tropische’ gebieden  lijken hier iets minder actief in. Dit heeft mede te maken met de omstandigheden van hun herkomstgebied. In deze gebieden is er aanzienlijk minder verschil tussen dag en nacht, of winter en zomer. Er zijn ook in deze gebieden natuurlijk microklimaten die afwijken, maar de verschillen en daarmee de manier waarop de Ecthoterme dieren zich hiertussen verplaatsen zijn lager. Soms ervaren deze soorten juist wel hele warme of droge periodes (Bijvoorbeeld in een woestijn) waarin temperaturen TE hoog zijn om te kunnen functioneren of simpelweg te droog waardoor er geen voedsel of water is. In tegenstelling tot een winterslaap gaan deze juist in Estivatie (zomerslaap) maar dit is voor een ander hoofdstuk.

Tijdens de winterslaap verschuilen veel reptielen en amfibieën zich in een hol waar de temperatuur nog steeds laag is maar vaak iets hoger en stabieler als de omstandigheden daarbuiten, of onder water (schildpadden) op de bodem verstopt in een laag slib. Als een dier in hibernatie gaat, stoppen ‘onnodige’ lichaamsfuncties zoals het spijsverteringsstelsel en de voortplantingsorganen. Alleen de absoluut benodigde vitale functies zoals longen en hart blijven functioneren, al in veel mindere mate. De hartslag en het ‘ademen’ vertraagd sterk. Hierdoor is er nauwelijks energie nodig om deze winter door te komen. Ook hierin verschillen reptielen met zoogdieren, Zoogdieren blijven in de winterslaap hun lichaamstemperatuur verhogen, dit vergt veel energie en daarom is het voor deze soorten erg belangrijk om een goede laag vet om te slaan die zij kunnen gebruiken als brandstof. Reptielen en amfibieën zijn hierin zeer efficiënt en sommige soorten verliezen nauwelijks tot geen gewicht. Dit heeft voor en nadelen, het voordeel is dat reptielen en amfibieën vaak langer in deze hibernatie kunnen verblijven, het nadeel is dat als hun schuilplaats toch te koud blijkt te zijn. Ze zich niet kunnen verwarmen en zullen sterven.

Men kan concluderen dat deze aanpassing voortgekomen is uit noodzaak. Toch is dit zo een belangrijk onderdeel van deze soorten hun natuurlijke proces geworden dat het bieden van deze winterslaap of winterrust juist bevorderlijk is voor de algehele gezondheid van deze dieren. Deze winterslaap laat een deel van het lichaam en belangrijke functies tot ‘rust’ komen. Daarnaast word de winter opgevolgd door de lente, een seizoen van overvloed. De activiteit en aanmaak van voortplantingshormonen neemt in dit seizoen aanzienlijk toe. Om dit dus te stimuleren is een winterslaap benodigd. Ook lijken diverse soorten een betere en meer natuurlijke groei door te maken als deze een winterslaap geboden word.

Nu is natuurlijk de vraag hoe we dit het beste kunnen nabootsen in gevangenschap en wat hieraan vooraf gaat. In dit artikel zullen we dit zo duidelijk doch simpel mogelijk proberen toe te lichten, denk er echter aan dat de specifieke eisen van verschillende soorten zullen verschillen. Verdiep u dus ook hierom goed in het natuurlijke herkomstgebied en ecologie van uw aan te schaffen terrariumdier.

 

Voorbereiding:  Voordat u begint met de voorbereidingen van de winterslaap wilt u uw terrariumdier goed controleren. Is deze op het juiste gewicht? Geen gezondheidsklachten zoals een verkoudheid of wond? Hierop wilt u goed letten alvorens de winterslaap in gang te zetten. Is dit allemaal correct dan kan u de eerste stappen ondernemen:

Stap 1: kort de lichturen in: de natuurlijke daglichtcyclus is een belangrijke indicator voor dieren dat de winter eraan komt. Het inkorten van lichturen is dus een belangrijke stimulans. Dit kan men in een periode van 6 tot minimaal 4 weken doen door elke dag 10 tot 15 minuten minder te verlichten. Blijf in deze periode wel een warmtebron aanbieden. Van nature trekken veel reptielen en amfibieën in deze periode naar hun overwinterplaats maar blijven zolang dit mogelijk is gebruik maken van de warmte v.d. zon en eventueel voeden.

Stap 2: Verlaag de (nacht)temperatuur. Naarmate de zomer overgaat in de herfst dalen de temperaturen. Vooral in de nacht. Een subtiele daling hierin kan al een goed inleiding van de winterrust zijn. Verlaag daarom in dezelfde periode dat u de lichturen laat dalen de temperaturen van eventuele additionele verwarming. Verwarmt u in de nacht bij met een warmtemat of andere warmtebron verlaag dan de temperatuur via een thermostaat of zet hem uiteindelijk uit. In Nederland daalt de gemiddelde nachttemperatuur in de huiskamer of terrariumkamer vaak ook. Dit kan u helpen bij het inleiden van de winterslaap. Blijf wel overdag een zonneplek aanbieden. Dit om de laatste voedselresten in het spijsverteringskanaal te verwerken.

Stap 3: Bent u in de laatste drie tot twee weken. Stop dan met voeden als de dieren dit zelf ondertussen al niet weigeren. U wilt dat het maagdarmstelsel leeg is alvorens het dier in een winterslaap te plaatsen. Dit is om rotting in de darmen te voorkomen tijdens de winterrust. Sommige hobbyisten kiezen ervoor hun dieren alvorens de eigenlijke winterslaap in een lauw bad te plaatsen om de reptielen zo eventueel de laatste uitwerpselen te laten uitscheiden.

Vlak voor de echte winterslaap kan u dan het beste de warmtebronnen uitschakelen zodat de temperaturen verder zakken. U zal merken dat het dier stopt met voeden en inactief een schuilplaats opzoekt. Zodra de temperatuur voldoende gedaald is en de winterslaap is ingeleid kan u uw terrariumdier in winterslaap plaatsen. Maar hoe doen we dit?

 

Waar en hoe? We willen de het terrariumdier zijn winterslaap laten doorbrengen in een omgeving met een lage maar vrij constante temperatuur. Bij voorkeur in een kleine container die aanvoelt als een schuilplaats met een diepe losse laag substraat en kleine waterbak.

Koelkast: Een koelkast of donkere wijnkoeler aangesloten op een koelende thermostaat is de meest controleerbare en gebruikte manier om terrariumdieren te laten overwinteren. Deze bootst de donkere overwinterplaats na met een relatief constante temperatuur. Het voordeel van een dergelijke koelkast is dat u de benodigde temperatuur makkelijk instelt en eventueel verhoogd of verlaagd. Denk eraan dat u enige vorm van matige ventilatie aanbrengt om enige nieuwe lucht toe te laten.

Kelder: De kelder van veel huizen koelen in de winter sterk af maar dalen niet onder het vriespunt. Voor reptielen of amfibieën kan dit een goede plaats zijn om te overwinteren. Het is verstandig deze omgeving voor u deze daadwerkelijk gaat gebruiken als overwinterplaats een winter lang goed te meten om de condities te bepalen. Houd er rekening mee dat veel kelders zeer vochtig zijn, dit kan niet geschikt zijn voor alle soorten.

Buiten: Houd u uw herpeten in een buitenterrarium? Dan kan het soms mogelijk zijn om deze buiten te laten overwinteren. Hierover zullen zij binnenkort een uitgebreid artikel publiceren. Deze volgt.

Bij voorkeur overwintert u uw terrariumdier in een container met enige luchtgaten en een dikke laag substraat en een schuilplaats. De dieren verstoppen zich hier graag in tijdens de winterslaap. De keuze van het substraat kan afwijken afhankelijk van het dier.  Voor amfibieën en reptielen die een vochtige omgeving verlangen kan men het beste een vorm van mos gebruiken. Voor veel andere soorten die een minder hoge vochtigheid behoeven kan men kiezen voor Aspen, Zaagsel, Beukensnippers of Reptibark.

 

Water dient altijd aanwezig te zijn (verplicht bij wet). Al drinken de herpeten tijdens deze winterslaap nauwelijks tot niet. Voorkom dat een dier de kleine waterplaats kan omgooien, een natte bodem in combinatie met lage temperaturen resulteert snel in luchtweginfecties. Ververs het water eens per week tijdens de controle.

Controleer uw overwinterend terrariumdier minimaal eens per week. Check of de waterbak niet omgegooid is en houd de activiteit in de gaten. Vaak ziet men vooral bij slangen dat deze zich nog wel eens verplaatst hebben. Zolang er geen hoge mate van activiteit is, is dit geen probleem. Blijft een dier echter zeer actief, dan kan het zijn dat de temperaturen niet correct zijn. Of de winterslaap niet correct is ingeleid. In dit geval kan u het beste het terrariumdier een verkorte of matige rust geven in plaats van daadwerkelijke winterrust.

De duur van de winterslaap kan variëren per soort, omstandigheden en persoonlijke voorkeur van de verzorger. Gemiddeld word een periode van drie maanden aangehouden. Wederom een reden om u goed te verdiepen in uw aan te schaffen terrariumdier.

Na de winterslaap wilt u de temperaturen geleidelijk opbouwen, plaats het dier in zijn verblijf maar verwarm matig en bied enkele uren een zonneplaats. De mate waarin men de winterslaap afbouwt gaat vaak sneller als de voorbereiding. Dit vanuit de gedachte dat de overwinteraars pas actief worden wanneer de omstandigheden dit mogelijk maken en van elke vorm van warmte gebruik maken. Zorg voor veel vers water omdat de dieren in deze tijd veel zullen drinken.

Na minimaal twee weken kan u de eerste voeding aanbieden. Voed gemiddeld kleinere prooien en hoeveelheden als u normaliter doet. Het maagdarmkanaal en de spijsvertering moet eerst weer op gang komen. Als u enkele maaltijden heeft gevoed en dit geen slechte resultaten oplevert kan u het aanbod vergroten. Deze toename in voedselaanbod in combinatie met de stijgende temperaturen is voor de dieren een indicatie dat er een tijd van voorspoed aan komt en stimuleert de voortplanting. Houd uw dieren daarom eerst apart om goed uit de winterslaap te komen en te voeden voordat u deze samen zet. Vooral vrouwelijke dieren dienen goed op gewicht te zijn voor deze gebruikt worden voor de kweek.

 

De winterrust:  In klimaten waar de temperaturen in de winter niet zo extreem laag zijn houden sommige soorten een winterrust. Deze winterrust is nog steeds een periode van lagere activiteit. Maar veel (niet alle) soorten voeden in deze periode nog wel, al dan niet in mindere mate. Wanneer er zon is kan men deze ook zonnend aantreffen. De organen worden dus ook niet zo inactief als tijdens een echte winterslaap (hibernatie), veel vitale organen blijven actief op enkel niet gebruikte na. Deze winterrust duurt vaak minder lang als een daadwerkelijke winterslaap.

 

Conclusie: De winterslaap kan zeker bij de eerste keer een stressvolle periode zijn. Het is natuurlijk ook niet ‘leuk’ om je terrariumdier een tijd te moeten missen. Echter kan dit ook een ideaal moment zijn om belangrijke en grote aanpassingen of onderhoud van het verblijf te doen zonder uw dier te verstoren. Voor veel soorten is het een essentieel onderdeel van de natuurlijke cyclus en het stimuleert groei en voortplanting. Dit artikel hebben wij zo algemeen mogelijk proberen te houden en de belangrijkste basis te beschrijven. In de artikelen over specifieke soorten geven wij aan of deze een winterslaap of rust nodig hebben en hoe deze gegeven kan worden.

© 2015 - 2020 Het Terrarium | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel
Voor een correcte werking maakt deze website gebruik van cookies. Meer informatie Accepteren
Wat is een cookie? Een cookie is een klein tekstbestand dat bij je bezoek aan een website naar je computer wordt gestuurd. Zowel deze website als andere partijen kunnen cookies plaatsen. Waar worden cookies voor gebruikt? Deze website gebruikt cookies om het gebruiksgemak en de prestaties van de website te verbeteren. Met behulp van cookies zorgen we er onder andere voor dat je bij een bezoek aan onze site niet steeds dezelfde informatie ontvangt of moet invoeren. Cookies maken het surfen op de site dus een stuk prettiger. Er bestaan verschillende typen cookies. Deze website maakt gebruik van permanente cookies en sessie cookies. Permanente cookies: Hiermee kan de website speciaal op jouw voorkeuren worden ingesteld. Bijvoorbeeld om jouw toestemming tot het plaatsen van cookies te onthouden. Hierdoor hoef je niet steeds jouw voorkeuren te herhalen waardoor je tijd bespaart en gemakkelijker door de webwinkel navigeert. Permanente cookies kun je verwijderen via de instellingen van je browser. Sessie cookies: Met behulp van een sessie cookie kunnen we zien welke onderdelen van de website je met dit bezoek hebt bekeken. Wij kunnen de webwinkel daardoor zoveel mogelijk aanpassen op het surfgedrag van onze bezoekers. Deze cookies worden automatisch verwijderd zodra je jouw browser afsluit. Met welk specifiek doel plaatst deze website cookies? Deze website plaatst cookies om de volgende redenen: Winkelwagen (functionele cookie): Onthouden welke producten in je winkelmandje liggen. Zonder deze cookie kun je geen producten bestellen of in je winkelmandje plaatsen. Cookiekeuze (functionele cookie): Onthouden of je ons toestemming hebt gegeven tot het plaatsen van cookies. Google Analytics (tracking cookie): Meten hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden en hier met rapportages inzicht in proberen te verkrijgen. Google AdWords (tracking cookie): Meten we hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden. Deze kennis gebruiken we om onze AdWords campagnes te verbeteren. Facebook (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Facebook pagina te 'liken'. Deze button werkt door middel van code die van Facebook zelf afkomstig is. Twitter (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Twitter pagina te volgen. Deze button werkt door middel van code die van Twitter zelf afkomstig is. AddThis (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze content te delen via Facebook, Twitter, Hyves en diverse andere social media websites. Affiliate marketing (marketing cookies): Deze cookies gebruiken wij om partnersites (affiliates, zoals Daisycon, TradeTracker en Cleafs) te belonen voor hun bijdrage aan de verkoop. Review sites (marketing cookies): Wij worden graag door klanten beoordeeld. Hiervoor gebruiken we een review site zoals The Feedback Company. Deze plaatst cookies voor een juiste werking. Hoe kan ik cookies beheren of verwijderen? Meestal kunnen cookies worden beheerd, bewerkt en verwijderd via je browser. Meer informatie over het in- en uitschakelen en het verwijderen van cookies kan je vinden in de instructies en/of met behulp van de Help-functie van jouw browser.