Info - Bioactief, de basis

Vorige Artikel 3 van 10 Volgende

 

Bioactief, de basis..

De afgelopen jaren lijkt de term ‘bioactief’ in de terrariumhobby steeds populairder. Het is een manier van huisvesten die steeds meer hobbyisten aanspreekt en het staat in groot contrast tot de spartaans ingerichte verblijven, terraria en racksystemen die algemeen vertegenwoordigd zijn. Het natuurlijk inrichten van een terrarium is niks nieuws. Er zijn echter een aantal onderdelen die een bioactieve setup onderscheiden van een natuurlijke inrichting. Maar wat zijn de verschillen? Wat zijn de voordelen en/of nadelen en hoe begin ik mijn eigen bioactieve terrarium? Wat zijn de belangrijkste onderdelen? Meer hierover in dit artikel.

 

Wat is bioactief?  In de terrariumhobby slaat de term ‘bioactief’ op een huisvestingstype waarin geprobeerd word natuurlijke processen te simuleren en/of creëren. Als het ware een klein ecologisch systeem die het natuurlijk habitat van de gehuisveste soort nabootst en een biologische vorm van afvalverwerking heeft.

Deze techniek is eigenlijk sinds jaar en dag al bekend en de grote favoriet in de aquariumhobby. Bodem, filtratie, bewoners en vaak planten zijn essentiële onderdelen in het nabootsen en in evenwicht houden van een leefomgeving. In een aquarium is een filter niet alleen om je water helder te houden maar dient deze ook als oppervlakte voor belangrijke micro-organismen om afvalstoffen te verwerken en neutraliseren. Bewoners zijn niet alleen om naar te kijken maar ook om algen of restafval te eten. Planten helpen bij de afvalverwerking, de pH-waarde stabiel houden en zuurstofafgifte. Licht is niet alleen om de vissen te bekijken, maar ook om de planten te laten groeien en hun natuurlijke processen te kunnen vervuldigen. Elk deel is onderdeel van een natuurlijke aankleding maar ook ter onderhoud en ondersteuning van deze omgeving. Vaak is een balans nodig om alles in stand te houden. Zonder vissen en ongewervelden worden er geen afvalstoffen geproduceerd waardoor er geen voeding is voor de micro-organismen. Zonder micro-organismen is er geen afvalverwerking waardoor deze concentratie afval (ammonia) in het water te hoog word en uiteindelijk schadelijk kan zijn.

In een terrarium werd een dergelijke balans voornamelijk gevonden in paludaria. Planten werken als natuurlijke filters van lucht en water. Deze halen hun voeding onder andere uit afvalstoffen geproduceerd door de bewoners. Kleine ongewervelden als springstaartjes die men voornamelijk als voeding in het verblijf plaatsten bleken ideale diertjes te zijn om schimmels, algen en restafval te verwerken. Deze balans probeert men nu in steeds meer biotooptypes voor diverse soorten te bewerkstelligen.

 

Waarom bioactief?  Naast dat deze techniek de favoriet is voor biotoopaquaria en in paludaria dit fenomeen al bestond lijkt het uitgangspunt in de terrariumhobby hygiëne en gemak te zijn. Uit angst voor ziektes en parasieten wil men een verblijf zo hygiënisch mogelijk hebben. Daardoor zijn sommige verblijven en zeker racksystemen zeer spartaans ingericht. Schuilplaatsen zijn kunstmatig, takken worden vervangen voor kunststof buizen en uit angst voor indigestie word substraat vervangen voor papier. Hierdoor ontstaat een verblijf wat gemakkelijk te overzien en reinigen is maar waarvan de mate van hygiëne ook volledig afhankelijk is van de verzorger. Deze manier van houden heeft zeer weinig weg van het natuurlijke biotoop waar we onze terrariumdieren zo graag in zien. De stimulatie van het dier is slechts gering waardoor de kans dat deze al zijn natuurlijke gedragingen zal vertonen gering is.

Hobbyisten die kiezen voor bioactief willen een omgeving creëren die gebaseerd is op het natuurlijk habitat van hun terrariumdier en waar deze zijn natuurlijke gedragingen zo goed mogelijk kan uiten en tentoonstellen. Het draait in een bioactief verblijf niet alleen om de bewoner maar ook om het nabootsen van een stukje natuur en een deel van de processen en voordelen die daarbij horen. Maar vergis u niet, zeker in het begin vergt ook een Bio-actief systeem onderhoud en verzorging.

Tussen een natuurlijk ingericht terrarium en een bioactief ingericht terrarium lijkt weinig verschil te zitten. Het belangrijkste verschil zit in de aanwezigheid van natuurlijke processen. Deze processen ontbreken in een natuurlijk ingericht terrarium maar zijn onmisbaar in een bioactief ingericht terrarium.  

 

Waar te beginnen?  Men begint eigenlijk waar het altijd begint. Uzelf verdiepen in de natuurlijke behoeftes en herkomst van het terrariumdier dat u gaat huisvesten. Het opzoeken van klimaatschema’s, biotoopfoto’s en ervaringen van andere hobbyisten helpen hierbij. Vervolgens kiest u een verblijf dat bij voorkeur groter is dan de veelal aangegeven minimale huisvestingseisen. Dit omdat u dan meer ruimte heeft voor de inrichting en voor een diepere substraatlaag. Denk eraan dat het verblijf over voldoende ventilatiemogelijkheden beschikt. Een goede luchtkwaliteit is niet alleen belangrijk voor de bewoners maar voorkomt ook bacterie- en schimmelgroei. Bij voorkeur wilt u voorkomen dat de lampen in het verblijf zelf hangen.

Bedenk vervolgens of u een achterwand wil plaatsen. Een achterwand is geen vereiste voor een bioactief ingericht terrarium maar kan zeker voordelen hebben. Een achterwand kan helpen bij het vergroten van het leefoppervlakte van de bewoner, als ondergrond dienen voor begroeiing en is onderdeel van een natuurlijk aanblik. Tenzij de achterwand onderdeel zal zijn van de bodem is het verstandig om deze achterwand pas te laten beginnen waar de bodemlaag eindigt. Op die manier benut u het bodemoppervlakte optimaal en is er meer ruimte voor het bioactief substraat en de ongewervelden.

De substraatlaag is één van de belangrijkste onderdelen in een bioactief terrarium. Het substraat in een standaard terrariuminrichting word alleen gebruikt om afval op te vangen. In een bioactief ingericht terrarium heeft het substraat een grotere rol. Dit is de plaats waar vocht en afval terecht komen, dieren in kunnen graven, ongewervelden gaan wonen en planten in kunnen groeien. Deze combinatie van een diepe substraatlaag en de ongewervelden is essentieel voor een bioactief ingericht terrarium.

Drainage:  Gebruik bij een (sub)tropisch biotoop terrarium altijd een drainagelaag. Dit omdat er veel zal worden gesproeid en men wil voorkomen dat overtollig water dat in de bodembedekker terecht komt de bodem verzadigd. Een natte bodem is geen goede omgeving voor ongewervelden om in te leven of planten om in te wortelen. Voor (sub)tropische biotopen kan u onder andere cocopeat aarde, orchideen aarde, varenwortelgruis en snippers, turf, bladeren, mos en stukken boomschors gebruiken. (actieve) kool en houtskool zijn een belangrijk onderdeel voor de opname van verontreinigende stoffen en een goede voedingsbron voor allerlei micro-fauna, waaronder springstaarten. Wanneer er een minder hoge luchtvochtigheid nodig is zoals in een steppen of bos type terrarium dan is een drainagelaag veelal niet nodig. Als substraat in dit type terrarium kan u naast bark, stukken boomschors en aarde er ook een percentage zand doorheen mengen. Dit percentage is afhankelijk van het natuurlijke biotoop van de bewoner.

Door bladeren, kiezels en takken door het substraat te mengen en deze ermee te bedekken creëert u een natuurlijk ogende bodem en voegt u schuilmogelijkheden toe voor de bewoner(s) en ongewervelden. Diverse soorten bladeren en bijvoorbeeld elzenknoppen hebben een schimmel en bacterie werende werking. Daarnaast verhogen deze de zuurgraad van de bodem.

Doordat de bodem zo diep is zullen er zelfs in een ‘droog‘ terrarium diverse lagen ontstaan waar de vochtigheid verschilt. Zo kan de bovenste laag zeer droog zijn terwijl de onderliggende laag vochtiger is. Deze laag word veel gebruikt door de ongewervelden die onderdeel zijn van ons bioactief ingericht terrarium en kan gebruikt worden door de bewoner om eieren in te leggen of in te graven tijdens de vervelling. Door strategisch delen in het terrarium te bevochtigen kunnen we alleen al op substraatniveau diverse microklimaten creëren. Het water dat het substraat opneemt word veelal ook weer langzaam afgegeven. Hierdoor is het onderhoud van een constant hogere luchtvochtigheid in een vochtig terrarium aanzienlijk gemakkelijker te onderhouden.

 

De inrichting in een bioactief terrarium bestaat veelal volledig uit natuurlijke materialen. Takken om op te klimmen, holle stammen om in te verschuilen en stenen om op te zonnen. Dit alles komt overeen met een ‘gewoon’ natuurlijk ingericht terrarium. Pas de inrichting aan op de behoefte van de bewoners. Zorg dat deze helpen in het nabootsen van hun natuurlijke habitat en bij het creëren van microklimaten binnen het verblijf. Onder een laag bladeren kan de temperatuur en vochtigheid zeer verschillen van de omgeving.

 

De ongewervelden zijn een van de leukste en de belangrijkste toevoegingen in een bioactief terrarium. Zij zijn te vergelijken met de micro-organismen in het aquariumfilter. Zonder ongewervelden mist de benodigde afvalverwerking waardoor het terrarium vervuilt zal raken en zonder de bewoner en afval dat deze produceert kunnen de ongewervelden niet voeden noch overleven. De bodem is de belangrijkste verblijfplaats van de meeste van deze ongewervelden. Zo kan de bodem gezien worden als de filterspons waar al het afval zich concerteert. Een diep substraat in combinatie met de ongewervelden zorgt ervoor dat een bioactief terrarium ook daadwerkelijk bioactief functioneert. Bij het uitzoeken van de benodigde ongewervelden zijn er een aantal punten waar men op wilt letten.

  1. zij moeten kunnen overleven in het benodigde biotoop van de bewoner,
  2. zij moeten de bewoners niet kunnen beschadigen of verwonden,
  3. bij voorkeur geen schade kunnen brengen aan de planten of belangrijke inrichting.

Veel gebruikte opruimers zijn pissebedden, miljoenpoten, spingstaartjes, wormen en diverse soorten kakkerlakken. Zie Bioactief – opruimers. Bedenk u dat de ongewervelden bij introductie in het terrarium eerst moeten wennen en zich moeten vestigen. Dit betekend dat u in het begin de ongewervelden zo nodig moet bijvoeden met bijvoorbeeld dood blad, stukjes fruit of groente en bijvoorbeeld meel of visvoer. Door strategisch delen in het verblijf vochtiger te houden of voeding te plaatsen kan u zorgen dat voldoende opties zijn voor de ongewervelden om zich te verschuilen en voortplanten.

 

Het gebruik maken van levende planten tegenover kunstplanten heeft vele voordelen. En vaak worden levende planten in een bioactief ingericht terrarium als onmisbaar gezien. Door gebruik te maken van levende planten ontstaan er meer kleine microklimaten die verschillen in temperatuur en luchtvochtigheid van andere delen in het terrarium. De wortelen van de planten voeden zich met de stoffen en uitwerpselen van de ongewervelden die leven in het substraat. Eventueel dood blad dat op de bodem terecht komt kan weer als voeding en schuilplaats dienen voor deze ongewervelden. Levende planten zijn alleen niet hetgene wat een bioactief ingericht terrarium bioactief maakt. Zoals we hebben vast gesteld zijn dit het substraat in combinatie met de ongewervelden. Mocht het dus niet mogelijk om gebruik te maken van levende planten zoals in een zeer droog woestijn type terrarium. Dan is het nog steeds mogelijk om een bioactief ingericht terrarium op te zetten. 

 

Onderhoud:  Net zoals in het tropisch aquarium is er tijd en geduld nodig voor er een balans ontstaat in een bioactief systeem. Daarom is het in het begin van belang dat u enig onderhoud pleegt om overmatige vervuiling te voorkomen. Waaronder het verwijderen van dode voedseldieren of andere ongegeten materialen, vervellingen als uitwerpselen en zo verder. Zodra de ongewervelden zich gevestigd hebben zullen zij een groot deel van de afvalverwerking voor zich nemen. Deze houden de bodem in goede conditie waardoor (gehele) vervanging bijna niet nodig is. Meestal is het toevoegen van nieuwe bodembedekker voldoende. Eventueel kan u delen vervangen wanneer u dit nodig acht. Maar vervang nooit de gehele bodem in eens. Dit is niet alleen onnodig maar zo verwijderd u ook een groot deel van de essentiële ongewervelden die van belang zijn voor het onderhoud en afvalverwerking. Door te sproeien kan u wanneer nodig de bodem en omgeving op de juiste vochtigheid houden.

Wanneer uw bioactief terrarium in balans is zal u zien dat zodra er afval of voeding op de bodem terecht komt deze direct verwerkt word door de springstaarten, pissebedden en andere ongewervelden. Vooral ‘s nachts wanneer deze het meest actief zijn. Soms zullen er spontaan mossen en paddenstoelen gaan groeien. Dit is een effect van de voedingsstoffen die de ongewervelden creëren door het verwerken van afval en de compostering in de bodem. 

Echter, denk niet dat een dergelijke setup voor de luie hobbyist geschikt is. Ja de micro-fauna neemt veel stoffen op, Ja een groot deel van de afvalstoffen word opgevangen en verwerkt in de bodem, ook nemen de planten veel op. Maar het duurt zeer lang voor deze balans bereikt is, tot deze tijd en mogelijk (al dan niet in mindere mate) altijd dient u goed te letten op overtollige uitwerpselen, vervelling etc. 

 

Nadelen:  Al neemt het enthousiasme over de bioactieve terraria toe zijn er toch enkele nadelen / onhandigheden die we niet onbesproken willen laten. Natuurlijk is het aan de lezer zelf om te bepalen of men dit als een nadeel zal worden ervaren.

  1. Dergelijke opzetten zijn alleen geschikt voor gezonde, gevestigde dieren en kunnen niet gebruikt worden als quarantaine of ziekte verblijf. Dit omdat het observeren van fecaliën en (externe) parasieten aanzienlijk lastiger is. Plaats alleen dieren in een collectie met deze verblijven na een grondige quarantaine periode.
  2. Eventuele schadelijke of ongewenste parasieten en ongewervelden zijn lastiger te bestrijden omdat men dan ook de benodigde ongewervelden zal doden. Men zal dus bij de vondst van bijvoorbeeld bloedmijt (de vijand van elke hobbyist) mildere en meer biologische bestrijdingsvormen moeten vinden. De vraag is of deze afdoende werken. Roofmijt werkt maar veelal niet afdoende. Wederom is voorkomen verstandiger als genezen.
  3. Wanneer u een kwekend koppel of groep huisvest is in een dergelijk verblijf het terugvinden van een legsel soms lastig. Dit omdat er veel meer plekken zijn waar uw dier deze eieren kan verstoppen. Daarnaast kunnen sommige ongewervelden de eieren beschadigen als u deze niet tijdig kan vinden. MAAR, de kans dat de eieren snel uitdrogen is aanzienlijk lager.

Verder is een dergelijk verblijf niet voor u als u bang bent dat uw terrariumdier een stuk bodembedekker kan innemen tijdens het voeden. Wat in zeer sporadische gevallen voor impactie of maag/darm schade en problemen kan zorgen (al is dit eerder een combinatie van verkeerde temperaturen en vochtinname). Hobbyisten die een dergelijk opzet verkiezen verhalen zich op het feit dat in de natuur de dieren bij het voeden ook geregeld enige bodembedekker zullen binnen krijgen en wanneer deze goed gehydreerd en in goede fysieke gezondheid verkeerd dit niet voor problemen mag zorgen. Wanneer men kiest voor een bioactief verblijf, kiest men bewust voor het zo natuurgetrouw houden en onderhouden van het terrariumdier en zijn huisvesting.  

 

Conclusie:  Men kan concluderen dat het opzetten en in balans brengen van een bioactief terrarium iets meer tijd kost dan een spartaans ingericht terrarium. Maar op lange termijn is het onderhoud van een dergelijke biotoop vaak juist gemakkelijker. Voor de hobbyist die een stukje natuur tussen de glazen wanden van zijn terrarium wilt creëren en meer opties bied om de dieren hun natuurlijke gedragingen te uiten en tonen is een bioactieve setup een zeer goede keuze. 

© 2015 - 2020 Het Terrarium | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel
Voor een correcte werking maakt deze website gebruik van cookies. Meer informatie Accepteren
Wat is een cookie? Een cookie is een klein tekstbestand dat bij je bezoek aan een website naar je computer wordt gestuurd. Zowel deze website als andere partijen kunnen cookies plaatsen. Waar worden cookies voor gebruikt? Deze website gebruikt cookies om het gebruiksgemak en de prestaties van de website te verbeteren. Met behulp van cookies zorgen we er onder andere voor dat je bij een bezoek aan onze site niet steeds dezelfde informatie ontvangt of moet invoeren. Cookies maken het surfen op de site dus een stuk prettiger. Er bestaan verschillende typen cookies. Deze website maakt gebruik van permanente cookies en sessie cookies. Permanente cookies: Hiermee kan de website speciaal op jouw voorkeuren worden ingesteld. Bijvoorbeeld om jouw toestemming tot het plaatsen van cookies te onthouden. Hierdoor hoef je niet steeds jouw voorkeuren te herhalen waardoor je tijd bespaart en gemakkelijker door de webwinkel navigeert. Permanente cookies kun je verwijderen via de instellingen van je browser. Sessie cookies: Met behulp van een sessie cookie kunnen we zien welke onderdelen van de website je met dit bezoek hebt bekeken. Wij kunnen de webwinkel daardoor zoveel mogelijk aanpassen op het surfgedrag van onze bezoekers. Deze cookies worden automatisch verwijderd zodra je jouw browser afsluit. Met welk specifiek doel plaatst deze website cookies? Deze website plaatst cookies om de volgende redenen: Winkelwagen (functionele cookie): Onthouden welke producten in je winkelmandje liggen. Zonder deze cookie kun je geen producten bestellen of in je winkelmandje plaatsen. Cookiekeuze (functionele cookie): Onthouden of je ons toestemming hebt gegeven tot het plaatsen van cookies. Google Analytics (tracking cookie): Meten hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden en hier met rapportages inzicht in proberen te verkrijgen. Google AdWords (tracking cookie): Meten we hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden. Deze kennis gebruiken we om onze AdWords campagnes te verbeteren. Facebook (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Facebook pagina te 'liken'. Deze button werkt door middel van code die van Facebook zelf afkomstig is. Twitter (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Twitter pagina te volgen. Deze button werkt door middel van code die van Twitter zelf afkomstig is. AddThis (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze content te delen via Facebook, Twitter, Hyves en diverse andere social media websites. Affiliate marketing (marketing cookies): Deze cookies gebruiken wij om partnersites (affiliates, zoals Daisycon, TradeTracker en Cleafs) te belonen voor hun bijdrage aan de verkoop. Review sites (marketing cookies): Wij worden graag door klanten beoordeeld. Hiervoor gebruiken we een review site zoals The Feedback Company. Deze plaatst cookies voor een juiste werking. Hoe kan ik cookies beheren of verwijderen? Meestal kunnen cookies worden beheerd, bewerkt en verwijderd via je browser. Meer informatie over het in- en uitschakelen en het verwijderen van cookies kan je vinden in de instructies en/of met behulp van de Help-functie van jouw browser.