Pogona vitticeps / Baardagaam - Care

Vorige Artikel 7 van 13 Volgende
Specificatie Omschrijving
Klasse: Reptilia
Orde: Squamata
Onderorde: Iguania
Familie: Agamidae
Wetenschappelijke naam: Pogona vitticeps
Nederlandse benaming: Baardagame
Engelse benaming: Bearded dragon
Gemiddelde lengte: 55-58cm
Herkomst: Australie
Habitat: Droog / woestijn / half woestijn
Leefwijze: Grondbewoner, dagactief
Dieet: Incestivoor / carnivoor
Voortplanting: ovipaar / eierleggend
Status: Niet bedreigd
Cites: non

Pogona vitticeps, (Ahl, 1926)

Pogona vitticeps, de Bearded dragon of in de Nederlandse taal wel bekend als de baardagame. Waarschijnlijk zijn er weinig andere reptielen die zo een impact hebben gehad op de introductie van potentieel nieuwe liefhebbers tot de reptielenhobby. Voor iemand die al een fascinatie had voor reptielen waren er meer bekende “introductie soorten”. Zoals de Pantherophis guttata (Rode rattenslang), Bombina orientalis (Vuurbuikpad) of Eublepharis macularius (luipaardgekko) maar voor de gemiddelde (schoon)moeder was het maar een enge slang of glibberige pad. De baardagame leek echter met zijn rustige gedrag, relatief klein formaat en uiterlijk zelfs de harten te winnen van iedereen die dacht dat al die reptielen maar enge koude dieren waren die als enig doel hebben een mens pijn te doen of te vergiftigen en mede dankzij deze hagedissen kon er veel educatie worden gedaan.

Daarnaast bleek deze hagedis bijna ‘onverwoestbaar’ en relatief gemakkelijk te verzorgen wat het een ideale soort maakt voor een beginnende hobbyist. Helaas had dit als neven effect dat men, soms onbedoeld, onwetend of door het verkrijgen van incomplete of totaal foutieve informatie de dieren in een niet afdoende situatie huisveste. Zolang het eet zal het wel goed zijn toch? Door de jaren heen zijn er hierdoor ook vele mis concepties ontstaan over de eisen voor het verzorgen van deze hagedis.

Doordat deze hagedis zo immens populair is, is er ontzettend veel informatie te vinden, zijn er geweldig veel kenners en kwekers en zijn de technieken uitermate verbeterd. Het zou daarom bijna onmogelijk zijn om hier een onderscheidend stuk te schrijven over deze populaire ambassadeur van de reptielenhobby. Vandaar dat wij ons hier zullen toespitsen op de basiskennis en zullen proberen enkele misvattingen te bespreken. Heeft u na het lezen van dit artikel nog meer vragen? Stel ze gerust via onze contactpagina.

 

Uiterlijke kenmerken:  De Pogona vitticeps is de grootste soort binnen het genus Pogona welke momenteel 8 soorten telt. Gemiddeld word deze hagedis totaal 50-58cm lang waarvan de helft word opgenomen door de staart. Ze hebben krachtige poten om te graven en klimmen over rotsen en droge vegetatie. De schubben zijn gekield, vooral de schubben achter op de kop, onder de kin, op de staart en langs de flanken zijn vergroot en zien eruit als kleine stekels wat het dier een vervaarlijk uiterlijk geeft. Echter zijn deze stekels vrij zacht. Als een baardagame bedreigd word of zijn dominantie wilt tonen word hun keel pikzwart. De basiskleur van een normaal uitziend dier is over het algemeen een lichtbruin, met gele or rode tinten. Maar met de vele jaren in de hobby en selectief kweken zijn er ontzettend veel kleur en ook patroon varianten. Intensief rood, geel, blauwig, wit? Alles is mogelijk. Er zijn zelfs mutaties die de schubben reduceren. 

 

Gedrag:  De baardagame is dagactief, ze spenderen een groot deel van de dag zonnebadend om vervolgens actief op jacht te gaan naar voedsel. Nachts houden ze zich schuil in tunnels of tussen spleten en openingen in rotsformaties. In Australië zijn deze hagedissen vaak te vinden langs wegen, zonnebadend op een paaltje. Zelfs wilde dieren zijn relatief rustig en zullen niet snel vluchten, maar zich wel degelijk verdedigen als ze zich bedreigd voelen. In gevangenschap is dit rustige karakter een van de grootste redenen van hun populariteit. Wanneer jonge dieren regelmatig(niet overmatig) gehanteerd worden zullen deze hagedissen erg gewend raken aan aanraking en om opgepakt te worden. Ze leren zelfs hun verzorger herkennen als degene die ze hun voeding komt brengen.

Tegen andere baardagamen (en overige hagedissen) zijn ze echter niet zo tolerant. Mannen onderling gaat ALTIJD mis. Deze zullen constant bezig zijn hun dominantie over de ander te bekrachtigen. Als dit niet is doormiddel van een directe confrontatie (vechten, nekbijten etc.) dan is het wel door kopknikken en zwaaien met de armen om zich zo het relatief kleine territorium in een terrarium toe te eigenen.

Er zijn veel gevallen bekend dat men lange tijd twee of meer mannen gezamenlijk huisvest zonder directe confrontatie waar te nemen. Echter is er altijd een dominant dier die het meeste eet, het meeste zonnebaad en de andere bewoners onderdrukt. Deze onderdanige mannetjes zullen minder eten, in constante stress leven en zich aanzienlijk minder laten zien. Dit word gekenmerkt door minder intensieve kleuren, een kleiner postuur en hierdoor i.c.m. de contante stress hebben deze dieren een lagere weerstand. Geen gevechten betekend dus niet dat deze combinatie ‘goed is’. Dus huisvest nooit meer als een enkele man per verblijf tenzij dit een kamerformaat heeft.

Vrouwen onderling kennen ook enige hiërarchie maar zijn een stuk toleranter tegen soortgenoten van hetzelfde geslacht. Zolang er dus voldoende ruimte is, er bij voorkeur meerdere zonneplekken zijn en men de onderlinge verhoudingen goed in de gaten houd kan men dus meerdere vrouwen samen huisvesten. Een man en vrouw samen huisvesten is ook mogelijk, hierover meer verder in dit artikel.

 

Herkomst en habitat:  De Pogona vitticeps kent een groot verspreidingsgebied in centraal-oost Australië en deze hagedis is ook endemisch tot Australië wat betekend dat ze alleen op dit continent voorkomen. Hun verspreidingsgebied strekt door het zuidoosten van de Northern  territory, zuidwesten van Queensland, noordwestelijk New South Wales en het noordoosten van Southern Australia.

Hun habitat bestaat voornamelijk uit semi-droge woestijnen en halfwoestijn met weinig tot geen droge vegetatie en struikgewas. Deze zanderige gebieden herbergen ondanks hun extreme aangezicht en omstandigheden veel van Australië zijn fauna.

 

Huisvesting:  De minimum beschreven huisvestingseisen lijken nogal te variëren. In het geval van de baardagame is groter altijd beter en men moet zich bedenken dat deze middelgrote hagedis vrij actief is. Zeker als men dus meerdere dieren in een verblijf wilt plaatsen is er daarom voldoende ruimte nodig om verschillende temperatuurzones, zonneplekken en schuilplaatsen te kunnen bieden. Het minimale formaat terrarium voor een enkel dier is 120cm lang X 60cm breed. Al zijn deze dieren vooral grondbewoners is een minimale hoogte van 50cm aan te raden in verband met de benodigde afstand tot de UVB lampen en om te kunnen decoreren met stammen voor meer leef oppervlakte en ter schuilgelegenheden. 120x60x50cm dus voor een enkel volwassen dier en minimaal 150x60x50cm voor een passend koppel of twee volwassen vrouwtjes.

Door het plaatsen van een stevige achterwand met plateaus kan u nog meer leef oppervlakte bieden en dit bied een mooi natuurlijk aangezicht. Daarnaast helpt het bij het thermoreguleren omdat de dieren zich zo gemakkelijker tussen temperatuur niveaus kunnen verplaatsen. Decoreer de rest van het verblijf met (kurk) stammen, droog hout en kunstmatige reptielen grotten zodat de dieren kunnen klimmen en verschuilen. Leg vlakke stenen onder de hotspots welke goed de warmte opnemen en deze nachts wanneer de verwarming (lampen) uit is weer langzaam afgeven. Let erop dat de dieren niet onder de stenen een tunnel kunnen graven om beklemming te voorkomen.

Als substraat kan men het beste fijn, zacht en stofarm reptielen woestijnzand gebruiken. Bij een gezond goed gehydrateerd dier hoeft men zich met dit substraat geen zorgen te maken voor impactie. De kleine hoeveelheden die de hagedis binnen zal krijgen kunnen zij prima verwerken, zo als zij zouden doen in de natuur. Voer eventueel groenvoer vanaf een voederschaal om overmatige indigestie van het substraat te voorkomen. Eventueel kan u in een hoek van het verblijf (vaak aan de koele kant) een laag Zoomed excavator aanbrengen. Dit substraat op basis van zand en klei is wanneer licht vochtig ideaal voor de hagedissen om in te graven, voor bijvoorbeeld het leggen van eieren of als ze opzoek zijn naar een vochtigere plaats tijdens de vervelling. Als men gebruik maakt van een zeef en zo afval als dode voedseldieren, resten van voedseldieren en natuurlijk uitwerpselen te verwijderen kan men het substraat lang schoon houden zonder alles te hoeven vervangen. Vervang het gehele substraat uiterlijk eens per maand tot kwartaal afhankelijk van het onderhoud en de belasting.

Gebruik absoluut geen beukensnippers. Dit is een substraat wat in de praktijk helaas nog vaak gebruikt word. Het is goedkoop, stofarm en gemakkelijk te verkrijgen. Dit is echter vrij scherp en grof en bij het enthousiast vangen van hun prooi kan de baardagame deze gemakkelijk innemen. In het maagdarmkanaal kan dit leiden tot verstoppingen of erger, scheuren en beschadigingen in de maag en darmwand.

Water zullen de baardagamen voornamelijk opnemen uit de prooidieren en het groenvoer die gegeten worden. Bied toch ten alle tijden een waterschaal met vers schoon water en ververs deze geregeld, de Pogona zullen hier wel degelijk uit drinken. Sproeien om de luchtvochtigheid te verhogen is gezien hun herkomstgebied niet nodig maar word some zeker op prijs gesteld. Het is dan belangrijk dat het verblijf en vooral de bodembedekker snel weer opdroogt. Een goede ventilatie speelt hier ook zeker een belangrijke rol in.

Baardagamen houden van hoge temperaturen en zijn echte zonaanbidders. Gemiddeld moet de temperatuur aan de koele zijde in de zomermaanden 27/28C zijn. Met 30-35C aan de warme zijde met hotspots van 40-45C. Dit betekend dus intensieve warmtespots. Daarnaast is UVB en daglicht erg belangrijk voor het welzijn en de algemene activiteit van de baardagame. Bestraal daarom met een hoge kwaliteit HQL of HID lamp en gebruik eventueel keramische stralers voor extra verwarming. Let op dat u deze altijd aansluit op een thermostaat om verbranding en te hoge temperaturen te voorkomen en bied altijd mogelijkheden voor de Pogona om zich af te wenden van de UVB stralers en warmtelementen. Additioneel kan men afhankelijk van het seizoen 10 tot 14uur per dag verlichten met een fullspectrum daglichtlamp of TL verlichting. In de zomer mag de nachttemperatuur dalen tot 21C (25-21C). Dus vaak is in dit geval geen extra verwarming nodig.

Het belang van de toepassing van een goede UV(B) verlichting word vaak onderschat. Zoals gemeld zijn deze hagedissen erg stevig en zelfs bij lage tot geen aanbod van UVB lijken ze te overleven. En overleven is dan wat ze doen, want de botopbouw, het stofwisselingssysteem en activiteit zullen geen van allen optimaal zijn. MBD is een bekend gevolg. Dit betekend dat het dier zijn bot en spieropbouw ondermaats is en het zenuwstelsel vaak niet naar behoren werkt wat in ernstige gevallen tot vergroeiingen en uiteindelijk de dood kan leiden. Het aanbieden van preparaten met vitamine D3 word vaak als alternatief aangewend. Deze hagedis is echter voornamelijk afhankelijk van de zon en de UVB straling om via het photobiosynthese proces in de huid pre-vitamin D3 aan te maken en neemt dit waarschijnlijk nauwelijks op via hun maag/darm kanaal. Daarmee is de opname van vitamine D3 via een supplement niet te meten en kan men dus ongemerkt te weinig of teveel vitamine D3 toedienen. (lees ook onze info over supplementen en UVB verlichting). UVB spiraallampen en compactlampen geven ook veelal te weinig UVB af om te voldoen aan de hoge UVB behoefte van deze hagedis.

 

Winterrust:  Het is niet ongewoon dat in de wintermaanden uw baardagame minder actief is, minder eet en zich steeds verder van de warme zijde afwend. Ondanks dat terwijl het westelijke halfrond winter geniet het in Australië zomer is, zal een baardagame veelal beïnvloed worden door de loop van onze seizoenen en dus een winterrust verlangen wanneer de temperaturen en lichturen dalen. Wanneer uw baardagame aangeeft behoefte te hebben aan deze rust, bied deze dan ook. Temperaturen verhogen zal het dier veelal niet uit dit stadium halen en heeft alleen maar als gevolg dat uw baardagame een hoge stofwisseling heeft terwijl deze niet eet wat voor een afname van gewicht zal zorgen. Een relatief korte koele periode is voor een gezonde baardagame geen probleem.

Merkt u dat uw baardagame deze koele periode ingaat of wilt u deze zelf introduceren? Reduceer dan de lichturen van 14uur per dag naar 10-8uur per dag gedurende een termijn van 4 weken. Temperaturen mogen in deze periode van gemiddeld 8 weken dalen tot 17C aan de koele zijde en 25/25C aan de warme zijde met nachttemperaturen van 15C. Voer gedurende deze winterrust niet. Het dier zal veelal niet eten een vooral inactief zich verschuilen en slechts sporadisch zonnen. Na deze korte rust kan men gedurende een maand de temperaturen weer verhogen en de lichturen verlengen. Uw baardagame zal snel weer actief worden en opzoek gaan naar eten.

Voorplantingsgedrag is na een winterrust vaak op zijn hoogst. Zorg er dus voor dat als u een koppel samen huisvest het vrouwtje dus voldoende eet en op gezond gewicht is om complicaties tijden de paring en dracht te voorkomen.

 

Dieet:  De Baardagame is van nature voornamelijk carnivoor. Waar het zich voed met vele soorten ongewervelden als rupsen, wormen, krekels en sprinkhanen of slakken maar ook met kleine hagedissen, kannibalisme komt voor. Naarmate de dieren ouder worden zullen deze ook in hogere mate groen aan hun dieet toevoegen.

Als insecten kan men in de basis krekels, meelwormen en sprinkhanen voeden. Varieer echter zo veel als mogelijk met andere voedseldieren waaronder veld, steppe en bandkrekels, moriowormen (erg vet), Blaptica dubiaBlaberus sp, zijderupsen en sporadisch wasmotlarven en slakken (met huis). Eens per maand kan men halfwas en volwassen baardagame een ontdooide pinkymuis aanbieden. Vooral voor dragende vrouwtjes is dit een goede bron van calcium. Jonge dieren kan men 1 tot 2 maal daags, 6 dagen per week zo veel voeden als zij willen. Voorkom echter dat er teveel prooidieren in het verblijf achter blijven en verwijder deze desnoods wanneer nodig. Bepoeder om het maal de voedselinsecten met een hoge kwaliteit calciumpoeder waar geen vit. D3 aan is toegevoegd en bepoeder de voeding eens per week met een vitaminen supplement. Jonge dieren zullen ook groen te eten maar de hoeveelheid neemt vooral toe naarmate de dieren ouder worden. Groen dat gegeven kan worden zijn onder andere paardenbloem blad + bloem (niet de stengel), blad van de meeste fruitbomen, distel, waterkers, andijvie, paksoi, tomaat, pompoen, courgette en broccoli. Volwassen dieren kan men gemiddeld vier maal in de week voeden met een 70/30% ratio van insecten tot groen. Voer bij voorkeur geen fruit.

 

Voortplanting in het terrarium:  Er is weinig voor nodig om baardagame tot voortplanting te brengen en vele hobbyisten zijn verrast door een vrouw die eieren begon te leggen, om dat vervolgens een aantal weken later nogmaals te doen. Met een goede verzorging en dieet zullen Pogona vitticeps ontzettend snel groeien. Soms kunnen ze zich dan al voortplanten bij 8 maanden maar het is beter te wachten tot in elk geval de vrouw minimaal 12-14 maanden oud is. Al zal een winterrust paringen stimuleren is deze hiervoor veelal niet nodig en een man zal wanneer deze met een vrouwtje gehuisvest is geregeld proberen te paren. Gemiddeld genomen zal er 45 tot 60 dagen na een paring het eerste legsel worden gelegd en het is niet ongewoon dat een vrouw meerdere legsels per jaar produceert. Deze legsels kunnen bestaan uit 10 tot 25 eieren en worden bij voorkeur in een vochtige hoek gelegd, waar ze ingegraven worden. Verwijder deze eieren uit het terrarium om beschadiging te voorkomen en plaats deze in een incubator op een vochtige laag vermiculiet of in een Sim-container bij een temperatuur van 30/31C bij een luchtvochtigheid van 60/80%. De incubatie duurt gemiddeld 55 tot 70 dagen welke afhankelijk is van de temperatuur in de incubator.

Omdat de mannen zo seksueel actief zijn en het constant leggen van eieren veel van het vrouwtje vergt is het verstandig om producerende vrouwtjes na het leggen van een eerste of tweede legsel te scheiden van de mannen. Zodat het vrouwtje rust krijgt en de kans krijgt om weer op gewicht te komen. Blijf letten op eieren want een vrouw kan met een enkele succesvolle paring meerdere legsels bevruchten.

Pas uitgekomen baardagamen kunnen onder dezelfde condities gehuisvest worden als de ouderdieren. Men kan de jongen in groepjes plaatsen gedurende de eerste weken. Let op dat de jongen die samen gehuisvest worden gelijk in formaat zijn. Sommige jongen groeien sneller als anderen en als deze niet apart worden geplaatst zullen deze de andere domineren en het meeste eten waardoor nestgenootjes zullen achterblijven in ontwikkeling. Voer deze pas geboren jongen minimaal twee maal daags en zo veel als ze willen. Jonge Pogona starten vaak prima op met kleine krekels (maat 4/5) en jonge sprinkhanen en buffalowormen.

 

Andere  soorten:  Helemaal enthousiast over de Pogona vitticeps maar kan u niet voldoen in de huisvestingseisen? Kijk dan eens naar de Pogona henrylawsoni, ook wel de dwergbaardagame genoemd. Deze hagedis blijft aanzienlijk kleiner (30cm) als de vitticeps en heeft daardoor minder ruimte nodig (100x50x50). Ze zijn er niet in zoveel spectaculaire kleuren maar hun gedrag en formaat maken dat meer als goed.

De Pogona vitticeps is de grootste soort binnen het genus Pogona welke momenteel 8 soorten telt genoemd de P. barbata, P, henrylawsoni, P. microlepidota, P. minima, P. minor, P. mitchelli, P. nullarbor en de P. vitticeps. In de hobby zijn de Pogona henrylawsoni en Pogona vitticeps het meest bekend en gekweekt. In kleine getalen zijn ook de P. minor en P. barbata aanwezig in de hobby.

© 2015 - 2022 Het Terrarium | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel